|
Franchise (veya franchising), bir sistem ve markanın imtiyaz hakkı
sahibinin, belirli süre, koşul ve sınırlar içinde, işin yönetim ve
organizasyonuna ilişkin sürekli disiplin ve destek sağlayarak, belirli
bir bedel karşılığında, bağımsız yatırımcılara sistem ve markasını
kullandırmasına dayanan, uzun vadeli ve sürekli bir iş ilişkisidir.
Franchise sisteminin 3 ana
unsuru vardır:
Sistem/Marka: Franchise vermek için öncelikle ortada başarılı çalışan
bir işletme, denenmiş bir sistem, tanınmış bir marka olmalıdır. Ancak
başarısı kanıtlanmış bir iş başkalarına satılabilir. Bireysel yatırımcı,
eğer kendi olanakları ile becerebileceğinden daha fazla kazanacağın a,
daha verimli çalışacağına, işinin daha başarılı ve kalıcı olacağına
inanırsa böyle bir ilişkiye girmek ister. Hiç kimse, kendi
becerebileceğinden daha az kazanmak için başkasının sistemini kullanmaz,
başkasının markası için çalışmaz.
Disiplin/Destek:
Franchise işinde, katı disiplin kuralları geçerlidir. Taraflar
aralarında uzun süreli bir anlaşma yaparlar. Sistemin uygulama esasları
net olarak belirlenmiştir. İşi başarıya götüren çalışma kuralları kesin
olarak tanımlanmıştır. Aynı markayı taşıyan her işletmede standart ürün
ve hizmet sunulur. Hizmet kalitesini sağlamak için başlangıçta ve
sonrasında çalışanlara ve yatırımcılara sürekli eğitim verilir. İşletme
süresince sıkı denetim uygulanır.
Bedel: Yapılan
işi “Franchise” olarak adlandırmak için, franchise verenin, franchise
alan yatırımcıdan bir bedel alması şarttır. Franchise vermek bir anlamda
“sistem / marka satmak” olarak da adlandırılabilir. Dolayısıyla satılan
marka veya sistem “para etmeli”dir. Eğer franchise veren bunun
karşılığında hiç bir bedel talep etmiyorsa, “Sistem satmıyor” demektir.
Bu durumda franchise sisteminin gereği olan çalışmayı yapması ve desteği
vermesi de beklenemez. Yok eğer franchise sistemini kendi ürettiği bir
malı pazarlamak için kullanıyor ve söz konusu destekleri ürün satış
fiyatı içindeki karından finanse ediyorsa, fiyatını emsallerine göre
yüksek tutuyor demektir.
Franchise, esasen bir “Pazarlama” yöntemidir. Yalnız burada pazarlanan
bir ürün veya hizmet değil, bir sistemdir, yatırımcılara “Hazır iş”
satılır. “Franchise işi” bazen yanlış anlaşılır ve yapılan ürünle
karıştırılır. Franchise, “hamburger satmak”, “Araba kiralamak” vb. gibi
bir iş değildir. Franchise satmak, “Hamburger satma işini” veya “araba
kiralama işini” pazarlamaktır.
Kaynak: Franchise&More-Osman Bilge |