|
Franchise veren ve alan, basitçe iki taraf olarak görünse bile,
yetkilerine ve üstlendikleri işlere göre değişik şekillerde
adlandırılırlar.
Franchise Veren (Franchisor, Franchiser)
Sistemin ve markanın haklarına sahip olan ve franchise anlaşması ile bu
hakları üçüncü yatırımcılara kullandıran kişi veya kuruluştur. Franchise
veren, sistemi kuranın kendisi olabileceği gibi, sadece franchise
haklarını satma yetkisine sahip bir başkası da olabilir. Franchise
verenin aynı sistemle çalışan kendi işletmesi veya işletmeleri olabilir
veya olmayabilir. Franchise veren, sistemin gereği olan araştırma,
eğitim, denetim, vb. gibi destekleri üstlenir.
Franchise Alan (Franchisee)
Sistemin ve markanın belli bir satış-hizmet noktası ve/veya bölgesi için
haklarını anlaşma ile alarak uygulayan bağımsız yatırımcıdır.
Bölge Franchise Alan (Area Franchisee)
Franchise veren, pazarın belli yükümlülüklerini ve haklarını belli bir
coğrafi alanda bölge franchise alana devreder. Bölge franchise alan bazı
sistemlerde alt franchise alanlara işletme açtırabilir, bazı sistemlerde
sadece kendisi işletmeler açabilir. Bölge franchise alan, sistemin
gereklerine göre, adeta bir franchise veren gibi alt franchise alanın
seçimi, işletme yeri seçimi, eğitim, denetim, mal temini vb. gibi
işlevlerin bir veya bir kaçını üstlenebilir.
Alt
Franchise Alan (Sub Franchisee)
Bölge franchise alan tarafından sistemi ve markayı kullanma hakkı
anlaşma ile verilen kişi veya firmadır. Bazı sistemlerde anlaşma
doğrudan bölge franchise alan ile alt franchise alan arasında
yapılırken, bazı sistemlerde franchise veren anlaşmaya kendisi taraf
olmaktadır.
Masterfranchise Alan (Master Franchisee)
Yurt dışında geliştirilmiş bir sistem ve markanın belli bir ülkede
kullanma haklarını alan kişi veya kurumdur. Bazen sadece masterfranchise
alanın işletme açmasına izin verilirken, çoğunlukla kendi altında
franchise satış hakkı da verilir. Bazı sistemlerde verilen franchise’lar
masterfranchise alana bağlıyken, bazılarında doğrudan yurtdışındaki
merkeze bağlı olurlar.
Sistem (Franchise System)
Franchise ilişkisi kapsamındaki kural ve görevlerin bütününü tanımlar.
Faaliyet konusu perakendecilik işinin yer seçimi, kurulması, işletme
prosedürleri, satış teknikleri, markaların kullanımı, personelinin
eğitimi, işletmenin denetimi, franchise alanların seçimi, franchise
anlaşması gibi konular belirlenir.
İşletme (Outlet, Store)
Perakende işinin yapılmasına kullanılan fiziki ortamı tanımlar.
Genellikle ürün veya hizmet satışında kullanılan mağaza, dükkan,
restoran, otel, ofis, depo gibi yapılardır. Telefon veya internet
üzerinden sipariş alınarak müşterinin yerinde satılan veya postayla/internetle
gönderildiği ürün veya hizmetler (örn. temizlik, bakıcılık, web
hizmetleri, vb.) söz konusu olduğunda ev, ortak kullanılan ofis,
bilgisayar, internet, depo, vb. işletmeyi oluşturan unsurlardır.
Franchise Giriş Bedeli (Royality, Lumb Sum Fee)
Franchise alanın, sisteme girmek için başlangıçta franchise verene
ödediği bedeldir.
Franchise Kullanım Bedeli (Franchise Fee)
Çoğu sistemlerde franchise alanın işletme süresince sistemi ve markayı
kullanması karşılığında franchise verene ödediği bedeldir. Genellikle
aylık bazen haftalık alınan bedel cironun veya karın belli bir oranı
olabileceği gibi, başka büyüklüklere, örneğin işletme alanına veya
hizmet birimi adedine göre de alınabilir. Kullanım bedeli için bir taban
sınır konabileceği gibi, aylık sabit bir ödeme de alınabilir.
Reklam Fonu (Advertising Fee)
Çoğu sistemlerde merkezden yapılan toplu reklam harcamaları için bir fon
kurulur ve işletmelerden katkı bedeli toplanır. Bu bedel genellikle ciro
ile orantılı tanımlanır. |