|
İşini öğretme
Franchise veren, her şeyden önce franchise alanlara işletme sırlarını
açmakta, kendisini başarıya götüren tüm incelikleri anlatmaktadır.
Franchise alanlar her ne kadar anlaşmada yer alan rekabeti engelleyici
maddeleri ile bağlı ise de, belli riskler yine de mevcuttur. Franchise
alan anlaşma bitiminde aynı işi sürdürebilir.
Franchise alan anlaşma bitmeden benzer işi kurabilir. Franchise alan
anlaşmayı bozarak işi kendi adına sürdürür. Franchise alan rakip
franchise zincire geçerler. Eğitilmiş çalışanlar ayrılarak kendileri
benzer iş yapabilirler. Eğitilmiş çalışanlar rakip firmaya geçebilir.
İşin kanuni açıdan zayıf yanları varsa,sorun yaşandığında ihbarlar olur.
Yukarıdaki örnekler, işini öğretmenin getirdiği risklerden birkaçıdır ve
hemen hepsi ülkemizde yaşanmıştır.
Kötü
Niyet
Franchise alan kötü niyetli ise, anlaşma veya teminatlar yarar
sağlamayabilir. Franchise alan markayı izinsiz kullanmayı sürdürebilir,
kötü işleterek devir almaya zorlayabilir, süren ticari ilişkiyi
suistimal edebilir, markanın itibarı ile avans veya mal toplayıp
kaçabilir. Franchise veren açısından anlaşmayı iptal etmek istenen bir
çözüm değildir. Bazı durumlarda kurtuluş da olamamaktadır.
İşletme Kapatmada İtibar Kaybı
Franchise veren, son ve en güçlü yaptırım olarak anlaşmayı iptal etme
yoluna gidebilir. Böyle bir girişim, eğer işletme franchise alana ait
veya kirada ise, tabelanın inmesi anlamına gelecektir. Müşteri gözünde
itibar kaybına neden olan bu durum, franchise veren açısından son derece
sakıncalıdır. Franchise veren eğer mümkünse anlaşmazlık halinde
işletmeyi devir almalı, değilse aynı semtte biri kapanırken başka bir
işletme açmalı, o da olmuyorsa aynı işyerinde benzer işin sürdürülmesini
engellemelidir.
Fırsat Kaybı (Kardan Zarar)
Franchise veren, verdiği her franchise ile kendi potansiyel
müşterilerinden bir kısmını kaybeder. Belki günün birinde kendi
işletmesine müşteri olabilecek kişiler, artık franchise işletmelere
yönelmektedirler.
Bölge Tahsisi
Franchise veren, her franchise bölgesi ile toplam pazarından bir bölümü
satmaktadır. Satılabilecek bölgeler sınırlı olduğundan, toplamda en
fazla karı edebilmek için, her bir bölgenin en uygun şartlarla satılması
gerekir. Satılan her bölge, en fazla getiriyi sağlayacak kişiye
verilmelidir.
Artan Genel Giderler
Franchise verildiğinde, zorunlu olarak genel giderler artacaktır.
Sistemin gereği olan altyapı, eğitim, denetim vb. kadroları oluşacak,
süren işler için para harcanacaktır.
Markanın Riski
Franchise veren, sistemini paylaşırken yılların birikimi olan markasını
da bir anlamda riske atmaktadır. Franchise alanların kendi hataları veya
franchise verenin sistemi sağlıklı kuramaması nedeniyle aynı kalitede
üretim yapmamaları veya hizmet vermemeleri, tüketicinin gözünde markayı
derhal zayıflatır, olduğundan farklı konumlandırır.
Tahsilat Riski
Her ne kadar franchise veren tarafından franchise giriş bedeli ve
franchise kullanım bedelinin alınacağı anlaşma ile teminat altına
alınmışsa da, uygulamada ender de olsa tahsilat sorunları yaşanmaktadır.
Özellikle franchise verenin gücünün ve yararının azaldığı durumlarda
franchise alanlar ödemede zorluk çıkarabilmekte, hatta hiç ödeme
yapmamaktadır. Franchise verenin gücünün zayıfladığı durumlarda
markasını taşıyan işletmelerin kapanmaması için yaptırım
uygulayamamaktadır.
Kaynak: Franchise&More-Osman Bilge
|